czwartek, 30 lipca 2020

Logopedyczna wklejkopaka: ROBOTY

Przed Wami… Logopedyczna wklejkopaka: ROBOTY.


Czym się wyróżnia wklejkopaka?
— Na każdej stronie są dwa identyczne zestawy ćwiczeń do wycięcia.
— Każdy zestaw mieści się w zeszycie formatu A5 (standardowy zeszyt). Dzęki temu nic nie wystaje z zeszytu i nic się nie gniecie.
— Tam, gdzie tylko to było możliwe kształt materiałów jest łatwy do wycięcia (prostokąt).
— Do każdej karty pracy jest załączona instrukcja.
— Wklejkopaka zawiera analogiczne ćwiczenia z materiałem wyrazowym z głoskami:
- „sz”
- „s”
- „ḍḍ” i „ṭṭ”
- „r” (bez opozycyjnej głoski „l”).
Dzięki temu można zorganizować zajęcia tematyczne o robotach dla wielu swoich podopiecznych. Jest to też duże ułatwienie dla osób prowadzących zajęcia grupowe.

Co zawiera wklejkopaka:
✂ grę planszową do ćwiczenia aparatu artykulacyjnego;
✂ ćwiczenia utrwalające prawidłową wymowę oraz odmianę rzeczownika;
✂ zadania rozwijające rozumienie relacji przestrzennych;
✂ zagadki
i inne ciekawe zabawy!

Materiał sprzedawany jest w formie e-booka w formacie PDF do samodzielnego wydruku.

Cena: 25 zł
Do kupienia tutaj: https://www.estante.pl/produkt/autor/zuzanna-forszpaniak/logopedyczna-wklejkopaka-roboty/

UWAGA! Do 8 sierpnia zniżka 20% na hasło: logomiaupedia

czwartek, 9 lipca 2020

„Lokatorzy wieży” – logopedyczna rymowanka

„Lokatorzy wieży” to rymowanka, którą napisałam z myślą o dzieciach utrwalających głoski „sz” i „ż”/„rz”.


Proponowany sposób pracy z materiałem:
– dziecko samodzielnie czyta rymowankę na głos/logopeda czyta na głos, a dziecko powtarza;
– dziecko na podstawie treści tekstu umieszcza w odpowiednich oknach ilustracje odpowiednich zwierząt;
– w pustym oknie dziecko rysuje autoportret.

Oczywiście, może to być wstęp do rozmów z dzieckiem na temat miejsc do mieszkania (jak mieszkają Polacy, jak mieszkają ludzie w innych częściach świata, jak mieszkano kiedyś, jak mieszka się teraz). Polecam też skorzystać z przygotowanych przeze mnie wcześniej interaktywnych materiałów:
logopedyczna wyspa,
Logopedów (logopedyczne miasteczko),
logopedyczny pokój do utrwalania głoski „cz”,
logopedyczny pokój do utrwalania głosek „sz” i „ż”/„rz”.

Do pobrania materiał „Lokatorzy wieży”:
https://drive.google.com/file/d/12mI6mp5gSFBUXo3LNGO1Fy18BkphzaIH/view?usp=sharing

wtorek, 7 lipca 2020

„Badanie logopedyczne dzieci w wieku 2-8 lat” – opinia o szkoleniu

Uczestniczyłam dzisiaj w szkoleniu „Badanie logopedyczne dzieci w wieku 2-8 lat”, które w Logostrefie prowadziła Anna Zając.

Prowadząca mówiła w trakcie spotkania o tym, co warto diagnozować podczas spotkania z dzieckiem, jak przeprowadzić taką diagnozę oraz w jaki sposób opisać wyniki badania. Anna Zając wielokrotnie odwoływała się podczas webinaru do osobistych doświadczeń – opowiadała o różnych dzieciach, z którymi miała okazję pracować. Tego typu informacje uważam za bardzo cenne, ponieważ pomagają one lepiej zrozumieć trudności dzieci i tym samym dają szansę na udzielenie większego wsparcia terapeutycznego.

W czasie szkolenia Anna Zając dokładnie omawiała sposób, w jaki można zdiagnozować dziecko. Proponowane przez prowadzącą metody uznaję za wartościowe i warte poznania, ponieważ pozwalają one podczas spotkania diagnostycznego ocenić różne aspekty mowy i wymowy dziecka w sposób, który nie jest nadmiernie obciążający – ani dla dziecka, ani dla terapeuty.

Szkolenie miało jasną i uporządkowaną strukturę, a podczas całego webinaru Anna Zając bardzo dokładnie zapoznała uczestników kursu z tematem przewodnim spotkania. Zdecydowanie polecam je wszystkim zainteresowanym.

niedziela, 5 lipca 2020

Lazurowe zagadki z głoską „l”

Publikowałam już:

Dzisiaj czas na lazurowe zagadki z głoską „l”.

Zasada jest ta sama, co wcześniej: logopeda lub rodzic czyta dziecku (albo dziecko samo czyta) treść zagadki, a następnie dziecko podaje odpowiedź pamiętając o prawidłowej artykulacji głoski „l”. Później osoba dorosła wpisuje podaną przez dziecko odpowiedź (albo dziecko samo wpisuje). Na koniec należy wybrać przycisk „FINISH” i później „Chceck my answers”. Wówczas karta pracy sama wskaże, które z udzielonych odpowiedzi były poprawne.


Zagadki są też dostępne w standardowej formie (po dwa zestawy na stronie, po wycięciu mieszczą się dobrze w uczniowskim zeszycie formatu A5):
https://drive.google.com/file/d/1MoNbf2nNLR-eJnX2SEUeXJg3OwPlf9c6/view?usp=sharing

piątek, 3 lipca 2020

ROZMÓWKI SÓWKI – logopedyczny materiał do utrwalania głosek „s” i „z”

Zaczęły się wakacje… Więc spokojnie mogę zacząć przygotowywać sobie materiały na kolejny rok szkolny.

Dzisiaj powstały „ROZMÓWKI SÓWKI”, czyli logopedyczny materiał do utrwalania głosek „s” i „z” oraz ćwiczenia tworzenia miejscownika.


Jako pracę z sówkami proponuję kręcenie poniższym kołem fortuny i mówienie na głos, o czym rozmawiają sówki. W przypadku osób utrwalających głoski w pojedynczych wyrazach wystarczy mówienie np. „o sterach”. Osoby utrwalające głoski „s” i „z” w dłuższych wypowiedziach mogą mówić np. „Brązowe sówki rozmawiają o sterach”. Kolory sów zostały tak dobrane, by w nazwach barw była głoska „s” lub „z” (barwa: brązowa, niebieska, srebrna, turkusowa, i złota).



Do pobrania „ROZMÓWKI SÓWKI” (na jednej kartce są dwie plansze do wycięcia – mieszczą się uczniowskim zeszycie formatu A5):
https://drive.google.com/file/d/1sxVWw34V0oIKVbTn4YQV9RN-ZTDNWogE/view?usp=sharing

środa, 1 lipca 2020

Warsztat: Diagnoza logopedyczna w praktyce - narzędzie „DIA-LOG”

Właściwa diagnoza to podstawa. Tylko trafne ocenienie trudności podopiecznego pozwala stworzyć plan skutecznej terapii.

O diagnozie mówić będę 6 września 2020 r. podczas warsztatów Diagnoza logopedyczna w praktyce – narzędzie „DIA-LOG” w Centrum Terapii i Rozwoju INDYGO w Warszawie.

Opowiem o różnych podejściach do diagnozy logopedycznej oraz o sposobach oceniania mowy i wymowy dziecka. Szkolenie obejmuje też część warsztatową, podczas której pokażę, jak dokładnie używać narzędzia „DIA-LOG”, które ostatnio wydałam.

Narzędzie „DIA-LOG” pozwala wstępnie ocenić mowę i wymowę dziecka w wieku zerówkowym i wczesnoszkolnym w ciągu około 15-minutowego spotkania. Skonstruowane jest w taki sposób, by badać faktyczne użycie języka, czyli w sytuacji naturalnej – w dialogu. Narzędzie „DIA-LOG” opracowałam też z myślą o komforcie logopedy, dlatego… Procedura badania zawiera nie tylko zasady dialogowania z dzieckiem, ale dokładnie przewidziany czas na zapisywanie obserwacji diagnostycznych!

— „DIA-LOG” można kupić TUTAJ.
— Szczegółowe informacje o szkoleniu są TUTAJ.

Chętnie odpowiem na wszystkie ewentualne pytania. Śmiało można je zadawać tutaj w komentarzach lub na Facebooku Logomiaupedii.

poniedziałek, 29 czerwca 2020

Wygaszanie asymetryczneto tonicznego odruchu szyjnego (ATOS) w warunkach domowych

W maju pisałam o tonicznym odruchu błędnikowym. Dzisiaj notka będzie o innym odruchu – o asymetrycznym tonicznym odruchu szyjnym (ATOS). Z racji dużego podobieństwa tematycznego między dwiema notkami trochę informacji się powtórzy, ale będzie też dużo nowych konkretnie na temat ATOS-a.

Odruchy prymitywne to względnie stałe reakcje ruchowe powstałe na skutek standardowego zachowania ruchowego zdrowego noworodka i niemowlęcia. Odruchy te wykształcają się na etapie życia płodowego, widoczne są po narodzinach dziecka, a następnie, w trakcie pierwszego roku życia, ulegają wyhamowaniu [Garcia-Alix oraz Quero; 2012, s. 840].

Jednym z odruchów prymitywnych jest asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS).

Wyzwolicielem tego odruchu jest skurcz mięśni szyi spowodowany czynnym lub biernym skrętem głowy [Mikołajewska; 2017, s. 44]. Kiedy głowa zostanie obrócona w bok, zmiana jej pozycji rejestrowana jest przez ciałka Paciniego obecne w ścięgnach szyi oraz wrzecionka nerwowo-mięśniowe obecne w mięśniach szyi. Informacja o tym transportowana jest do rdzenia przedłużonego, w którym jest przetwarzana. Impulsy do efektorów są z kolei przesyłane drogą korowo-rdzeniową [Khurana oraz Khurana; 2008, s. 792].

Asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS) występuje w dwóch formach – lewo i prawostronnej. Gdy głowa zostanie obrócona w lewą stronę, kończyny po stronie lewej (twarzowej) wyprostują się, a po stronie prawej (potylicznej) ugną się. Obserwowane jest też otwarcie palców w dłoni po stronie twarzowej i zgięcie palców w dłoni po stronie potylicznej. Analogicznie, po tym jak głowa zostanie obrócona w prawo, ręce i nogi po stronie prawej wyprostują się, a kończyny po stronie lewej zegną się [Mikołajewska; 2017, s. 44].

ATOS prawostronny

Różni badacze i praktycy wskazują inne terminy aktywności asymetrycznego tonicznego odruchu szyjnego. Podawane w literaturze terminy fizjologicznego wygasania ATOS-a to m.in. maksymalnie 6. miesiąc życia [Mikołajewska; 2017, s. 45], [Gieysztor, Sadowska oraz Choińska; 2017, s. 6], [Matyja oraz Domagalska; 1998, s. 61] lub 6.-7. miesiąc życia [Masgutova; 2015, s. 174]. Można również znaleźć informacje, że ATOS wygasa między 6. a 9. miesiącem życia [Garcia-Alix oraz Quero; 2012, s. 843] lub między 3. a 9. miesiącem życia [Taylor, Houghton oraz Chapman; 2004, s. 26]. W przypadku dzieci urodzonych przedwcześnie istotny dla momentu wygaszenia odruchu jest nie wiek urodzeniowy, ale wiek skorygowany.

Siła asymetrycznego tonicznego odruchu szyjnego nie jest stała przez cały okres jego obecności. U prawidłowo rozwijających się dzieci zobaczyć można stopniowe zmniejszanie się aktywności tego odruchu. Asymetryczny toniczny odruch szyjny nie zawsze jednak ulega wygaszeniu zgodnie z normą rozwojową. U części osób, np. z mózgowym porażeniem dziecięcym, odruch ten może występować przez całe życie. Obecność ATOS-a zauważa się również u niektórych dzieci bez zaburzeń neurologicznych. Siła tego odruchu jest wówczas niższa niż u dzieci z widocznymi nieprawidłowościami w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Ze względu na obniżoną siłę działania ATOS-a zwykle mówi się o „częściowo przetrwałym odruchu”, „odruchu nie w pełni wygaszonym” lub o „częściowo obecnym ATOSie”.

Do objawów nie w pełni wygaszonego asymetrycznego tonicznego odruchu szyjnego zaliczyć można m.in. trudności w przekraczaniu linii środkowej ciała oraz opóźnione lub zaburzone wykształcanie się lateralizacji. Osoba z nie wpełni wygaszonym ATOS-em może mieć więc utrudnione wykonywanie wszystkich tych czynności, podczas których:
– kończyny dolne lub górne powinny się skrzyżować (np. zapinanie guzików, owijanie szala dookoła szyi);
– głowa obraca się w którąś stronę (np. rysowanie, pisanie, pływanie, jeżdżenie na rowerze).
Niekiedy obserwować można też zaburzenia równowagi następujące po obróceniu głowy oraz unikanie skręcania samej głowy i zamiast niego obracanie całego ciała w stronę interesującego bodźca.

Przyczyny nie w pełni wygaszonych odruchów prymitywnych nie są jeszcze znane. Część badaczy skłania się ku teorii, że obserwowane opóźnienie w zanikaniu odruchów wynika z opóźnionej mielinizacji włókien nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Zwraca się uwagę m.in. na to, że wygaszanie reakcji odruchowych modulowanych przez pień mózgu skorelowane jest z mielinizacją eferentnych dróg nerwowych: korowo-rdzeniowych oraz korowo-jądrowych [Arvedson, Brodsky oraz Lefton-Greif; 2020, s. 79]. Wyniki badań prowadzonych w tym zakresie nie są jednak jednoznaczne. Wykonane w 2006 roku badania nie wykazały żadnych różnic w stopniu mielinizacji włókien nerwowych u dzieci zdrowych i dzieci z idiopatycznym opóźnieniem rozwoju [Maricich, Azizi, Jones, Morriss, Hunter, Smith oraz Miller; 2006], z kolei badania przeprowadzone dwa lata wcześniej przez inną grupę specjalistów wykazały istotnie mniejszą ilość istoty białej w mózgach dzieci mających opóźnienia rozwojowe [Pujol, López-Sala, Sebastián-Gallés, Deus, Cardoner, Soriano-Mas, Moreno oraz Sans; 2004]. 

Chociaż często mówi się o znikaniu odruchów, one prawdopodobnie nigdy nie przestają istnieć, lecz są jedynie tłumione przez struktury korowe [Menkes, Sarnat oraz Maria; 2006, s. 10]. Interesujące badanie w tym zakresie zostało przeprowadzone w latach '60 ubiegłego wieku. U pięciu kobiet mających doświadczenie w technikach świadomego relaksu (które to techniki być może mają możliwość wyciszenia aktywności kory mózgowej) badacze próbowali pięcioma różnymi metodami wywołać ATOS. Asymetryczny toniczny odruch szyjny udało się podczas tego eksperymentu wywołać każdą z testowanych metod [Hellebrandt, Schade oraz Carns; 1962, (za:) Zemke; 1977, s. 19-20].

Mimo że nie ma pewności, iż to opóźnienie w mielinizacji włókien nerwowych stanowi przyczynę niepełnego zanikania odruchów prymitywnych, warto zwrócić uwagę na czynniki negatywnie wpływające na tworzenie się otoczki mielinowej. Zaliczyć do nich można m.in. niedobór żelaza w okresie prenatalnym. Wykazano np., że obniżony poziom ferrytyny u noworodków ma niekorzystny wpływ na mielinizację drogi słuchowej [Choudhury, Amin, Agarwal, Srivastava, Soni oraz Saluja; 2015]. Stosunkowo znanym czynnikiem negatywnie oddziałujących na proces tworzenia się otoczki mielinowej w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym jest też niedobór witaminy B12. W ośrodkowym układzie nerwowym niedostateczny poziom cyjanokobalaminy powoduje początkowo parestezje w stopach, a w dalszej kolejności objawy mielopatii oraz nieprawidłowości w odbieraniu czucia wibracji i ułożenia ciała w wyniku uszkodzenia sznurów tylnych rdzenia kręgowego [Yogarajah tłum. Turaj; 2016, s. 271-272]. Opisany został też negatywny wpływ niedoboru witaminy B12 na rozwój intelektualny dziecka [Lövblad, Ramelli, Remonda, Nirkko, Ozdoba oraz Schroth; 1997]. Co warte zaznaczenia, skutki niedoboru cyjanokobalaminy są częściowo odwracalny.

Przetrwały asymetryczny toniczny odruch szyjny może bardzo utrudnić codziennie funkcjonowanie. Dlatego też dobrym rozwiązaniem jest rozpoczęcie wygaszania go na zajęciach z fizjoterapeutą lub terapeutą integracji sensorycznej.

Zazwyczaj jednak cotygodniowe zajęcia terapeutyczne nie wystarczą do szybkiego wygaszenia ATOS-a (i innych przetrwałych odruchów). Wtedy dobrze jest polecić podopiecznemu ćwiczenia, które może wykonywać w warunkach domowych, bez specjalistycznego sprzętu. Z myślą o takim zastosowaniu przygotowałam grę „Kosmiczna przygoda”.


Zadania starałam się opracować tak, by mogły być one bezpiecznie wykonane przez dzieci w warunkach domowych. Ćwiczenia jednak zawsze należy dostosować do konkretnego dziecka z uwzględnieniem jego stanu zdrowia. W tym celu najlepiej skonsultować się z fizjoterapeutą/terapeutą integracji sensorycznej.

Plansza, instrukcja i karty z zadaniami do pobrania:
https://drive.google.com/file/d/157LptxnI2SVozRpYfdMQJSSSsJj0RTxe/view?usp=sharing

Bibliografia:
— Arvedson Joan C., Brodsky Linda oraz Lefton-Greif Maureen A., 2020, Pediatric Swallowing and Feeding: Assessment and Management, 3. wydanie, Plural Publishing Inc., San Diego
— Choudhury Vivek, Amin Sanjiv B., Agarwal Asha, Srivastava LM, Soni Arun oraz Saluja Satish, 2015, Latent iron deficiency at birth influences auditory neural maturation inlate preterm and term infants [w:] The American Journal of Clinical Nutrition, nr 102, s. 1030–1034
— Garcia-Alix Alfredo oraz Quero José, 2012, Reflejos primitivos o del desarrollo, Ediciones Díaz de Santos, Madrid
— Gieysztor Ewa Z., Sadowska Ludwika oraz Choińska Anna M., 2017, Stopień integracji odruchów prymitywnych jako narzędzie diagnostyczne do oceny dojrzałości neurologicznej zdrowych dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym [w:] Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, vol. 7, nr 1(styczeń–marzec), s. 5-11
— Hellebrandt F. A., Schade M. oraz Carns, M. L., 1962, Methods of evoking the tonic neck reflex in normal human subjects [w:] American Journal of Physical Medicine, nr. 41, s. 90-139 [za:] Zemke Ruth Ann Bast, 1977, Asymmetrical tonic neck reflex in children [w:] Retrospective Theses and Dissertations 6114
— Khurana Indu oraz Khurana Arushi, 2008, Medical Physiology for Undergraduate Students, RELX India Pvt. Ltd., New Delhi
— Lövblad Karl-Olof, Ramelli Gianpaolo, Remonda Luca, Nirkko Arto C., Ozdoba Christoph oraz Schroth Gerhard, 1997, Retardation of myelination due to dietary vitamin B12 deficiency: cranial MRI findings [w:] Pediatric Radiology, nr 27, Springer-Verlag, s. 155-158
— Masgutova Svetlana, 2015, Reflex Integration Disorder as a New Treatment Paradigm for Children with Autism, b.m., Svetlana Masgutova Educational Institute® for Neuro-Sensory-Motor and Reflex Integration
— Maricich Stephen, Azizi Parvin, Jones J.Y., Morriss Michael C., Hunter Jill V., Smith E.O. oraz Miller Geoffrey, 2007, Myelination as Assessed by Conventional MR Imaging is Normal in Young Children with Idiopathic Developmental Delay [w:] American Journal of Neuroradiology, vol. 28, nr. 8, s. 1602-1605
— Matyja Małgorzata oraz Domagalska Małgorzata, 1998, Podstawy usprawniania neurorozwojowego według Berty i Karela Bobathów, Śląska Akademia Medyczna, Katowice
— Menkes John H., Sarnat Harvey B. oraz Maria Bernard L., 2006, Child Neurology, Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia
— Mikołajewska Emilia, 2017, Odruchy pierwotne. Terapia w ujęciu medycznym, FEM, Bydgoszcz
— Pujol Jesús, López-Sala Anna, Sebastián-Gallés Núria, Deus Joan, Cardoner Narcís, Soriano-Mas Carles, Moreno Angel oraz Sans Anna, 2004, Delayed myelination in children with developmental delay detected byvolumetric MRI [w:] NeuroImage, nr 22, s. 897–903
— Taylor Myra, Houghton Stephen oraz Chapman Elaine, 2004, Primitive reflexes and attention-deficit/hyperactivity disorder: developmental origins of classroom dysfunction [w:] International Journal of Special Education, vol. 19, nr 1, Vancouver
— Yogarajah Mahinda, 2016, Crash Course Neurologia, Edra Urban & Partner, Wrocław, red. Horton-Szar Dan, tłum. Turaj Wojciech