Hydrożel

Produkty hydrożelowe zalane wodą bardzo intensywnie ją chłoną. W efekcie znacząco powiększają swoją powierzchnię. Stosowane są one przede wszystkim w ogrodnictwie – mają za zadanie zmagazynować w sobie wodę w czasie, gdy jest jej pod dostatkiem, a następnie uwalniać ją do gleby, gdy nastaje suchszy czas.

Hydrożel znalazł też swoje zastosowanie w pedagogice, głównie w terapii integracji sensorycznej.

Swego czasu przyniosłam do pracy hydrożel i wielu moich podopiecznych (w tym nadwrażliwych dotykowo!) było nim zachwyconych.

Z moich obserwacji wynika, że nawet ci, którzy nie lubią dotykania piasku, mąki, plasteliny… Lubią wodę. Z tego względu jednym z początkowych elementów terapii nadwrażliwości dotykowej są u mnie wszelkiego rodzaju zabawy z wykorzystaniem wody i hydrożelu.

Hydrożel jest też na tyle tani i atrakcyjny dla dzieci, że spokojnie można polecić jego stosowanie w warunkach domowych. Obecna sytuacja zresztą szczególnie wymaga polecania rodzicom tego typu rozwiązań.

Uwaga! Hydrożel nie jest produktem spożywczym, dlatego stosowany może być może w terapii tylko tych osób, które są tego świadome!

Kolorowanki

Podczas zajęć terapeutycznych, czy to logopedycznych, czy to usprawniających integrację sensoryczną, lubię korzystać z kolorowanek.

Wiele osób słusznie zauważa, że kolorowanki nie sprzyjają szczególnie kreatywności. Linie są już gotowe, dziecko musi jedynie wypełnić pola między nimi kolorami. Dodatkowo niekiedy oczekuje się od dziecka, by rysunek otrzymał realistyczne barwy, a ślady kredki (lub innego stosowanego narzędzia) nie wydostawały się poza linię. Przy takim podejściu faktycznie na twórczość nie pozostaje wiele miejsca. Ale jeśli to dziecko wybiera kolorystykę? Jeśli dziecko ma możliwość dorysowania dodatkowych elementów na ilustracji? Wtedy miejsca na własną inwencję twórczą jest już dużo, dużo więcej.

Same kolorowanki są według mnie doskonałą pomocą na zajęciach, których celem jest ćwiczenie zdolności manualnych i/lub terapia nadwrażliwości dotykowej. Warto zresztą pamiętać, że kolorowanki można barwić nie tylko kredkami, ale też np. pastelami czy farbami do malowania palcami. Kredki mają swoje niewątpliwe zalety (np. nie brudzą, mają korzystny stosunek ceny do jakości), ale nie są łatwym do opanowania narzędziem. Zwłaszcza te standardowej grubości mogą być dla małego dziecka czy dziecka o typie wiotkim szczególnie wymagające. Pastele i farby do malowania palcami są łatwiejszym do opanowania narzędziem. Nie utrwalają też nieprawidłowego chwytu narzędzia pisarskiego¹, ponieważ korzysta się z nich inaczej niż z pełnowymiarowego ołówka lub długopisu. Nieznacznie (pastele) lub znacznie (farbki) barwią też palce, co może być elementem terapeutycznym u dzieci przejawiających nadwrażliwość na bodźce dotykowe.

farby do malowania palcami

Do pobrania kolorowanka jabłoni: https://drive.google.com/file/d/0B4Znt_PeD4EERi1McTBoMVpNY0lhQTYzVk9wbzhPOGVaTTE0/view
Do pobrania kolorowanka zamku: https://drive.google.com/open?id=1DeimNkls4-tokCxq7sHesW5rytckBIpb
Do pobrania kolorowanka rakiety: https://drive.google.com/file/d/0B4Znt_PeD4EESWlBOTN1RmtMS2VTY3VWRVlHODB4OVRjcWhv/view
Do pobrania kolorowanka UFO: https://drive.google.com/open?id=1jDaF3y5roJ_ta_0S2qxilrgFt0pwROE9

Każda kolorowanka dostępna jest w formie standardowej kolorowanki oraz kolorowanki, której linie są wykropkowane.

Rzecz jasna, dobrze, żeby kolorowanka podczas zajęć była tylko punktem wyjścia do dobrej, twórczej zabawy. Często zajęcia terapeutyczne to właśnie ten moment, w którym dziecko może się zrelaksować, puścić wodze fantazji i stworzyć ilustrację szalonego, nietypowego i absurdalnego świata. Jeśli celem zadania jest usprawnianie zdolności manualnych dziecka, to nic nie stoi na przeszkodzie, by np. kolory pracy plastycznej były nietypowe.

Przygotowane przeze mnie szablony można też wykorzystać do różnego rodzaju przyklejanek, wydzieranek czy też wylepianek plasteliną lub inną masą.

Przypisy:
1. Przynajmniej ja nie widziałam, by jakiekolwiek dziecko nieprawidłowo trzymało w ręce pastele. Te zazwyczaj są na tyle krótkie, że dziecko musi je złapać trzema palcami.

Pomocne fillcowe dłonie

Wykonałam wczoraj zestaw czterech kolorowych par filcowych dłoni.

Wszystkie dłonie zrobione są z miękkiego i grubego filcu poliestrowego. Aby nie ślizgały się, podkleiłam je za pomocą mocnej taśmy dwustronnej cienką pianką, która trafiła do mnie kiedyś jako wypełnienie jakiejś paczki…

Jak można skorzystać z pomocnych filcowych dłoni w czasie zajęć terapii integracji sensorycznej? Łatwiej chyba byłoby wymienić zabawy, podczas których dłonie się nie przydadzą.

Integrowanie Tonicznego Odruchu Błędnikowego (TOB-u):

• SAMOLOT – dziecko leży na materacu na brzuchu i trzyma swoje dłonie na leżących przed nim filcowych dłoniach. W pewnym momencie terapeuta wysuwa filc spod dłoni dziecka, co dla dziecka jest sygnałem, że samolot ma ruszyć – dziecko unosi głowę oraz wyprostowane ręce i nogi. Po chwili terapeuta kładzie filcowe dłonie tam, gdzie były wcześniej i wówczas dziecko może wylądować poprzez opuszczenie głowy oraz położenie kończyn w pozycji wyjściowej. Czas lotu samolotu można łatwo modyfikować i tym samym dostosowywać go do potrzeb i możliwości dziecka.
• PIĄTECZKA – dziecko leży na materacu na brzuchu, a naprzeciwko niego w tej samej pozycji leży terapeuta trzymając w swoich dłoniach filcowe dłonie. Zadaniem dziecka (i terapeuty!) jest na wyznaczony sygnał unieść głowę oraz wyprostowane nogi i ręce… Tak, by razem z terapeutą utrzymać między dłońmi te materiałowe.

Integrowanie Symetrycznego Tonicznego Odruchu Szyjnego (STOS-u):

• PO ŚLADZIE – terapeuta przygotowuje dużą dmuchaną piłkę i po jednej stronie piłki układa filcowe dłonie (na zmianę lewą i prawą, każda kolejna dłoń musi być kawałek dalej od piłki – jak na poniższej fotografii). Potem dziecko kładzie się na brzuchu na piłce, a terapeuta przetacza piłkę w przód. Dziecko musi trafić swoimi dłońmi w te filcowe i przespacerować się kawałek (nogi muszą pozostać na dmuchanej piłce).
• TACZKA – terapeuta przygotowuje dłonie tak, jak w poprzednim zadaniu. Dziecko kładzie na brzuchu (głową w stronę filcu) i trzyma swoje dłonie tuż przed tymi materiałowymi. Potem dziecko prostuje swoje ręce, a terapeuta unosi wyprostowane nogi dziecka. Terapeuta trzyma nogi, a dziecko stara się przemieszczać się po wyznaczonej wcześniej filcowej trasie.

Integrowanie Asymetrycznego Tonicznego Odruchu Szyjnego (ATOS-a):

• DŁOŃ W DŁOŃ – dziecko siedzi po turecku (na kokardkę), a terapeuta układa blisko dziecka w różnych miejscach wszystkie filcowe dłonie. Zadaniem dziecka jest dotknięcie filcowych dłoni swoimi dłońmi… Ale w odpowiedni sposób – prawa dłoń dotyka tych mających kciuk z lewej strony, a lewa dłoń dotyka mających kciuk z prawej strony. W zależności od tego, jak terapeuta ułoży dłonie, dziecko będzie musiało mniej lub więcej razy przełożyć rękę poza linię środkową ciała.
• SZALONA DROGA – terapeuta układa filcowe dłonie tak, by każda kolejna była trochę dalej niż poprzednie. Następnie dziecko ustawia się na materacu na czworakach i stara się przemieszczać wyznaczoną trasą jednocześnie pilnując, by prawa dłoń dotykała śladu mającego kciuk z lewej strony, a lewa dłoń trafiała na ślad mający kciuk z prawej strony. W zależności od tego, jak terapeuta ułoży dłonie, dziecko będzie musiało mniej lub więcej razy przełożyć rękę poza linię środkową ciała.

Wszystkie wyżej opisane ćwiczenia powinny być korzystne podczas wygaszania odruchu dłoniowo-chwytnego. Wszystkie też powinny sprawdzić się w terapii nastawionej na normalizację pracy układu przedsionkowego i proprioceptywnego.

Podczas takich zabaw warto pamiętać o odwracaniu ról. Większość z zaproponowanych przeze mnie ćwiczeń spokojnie może też być wykonana przez terapeutę w roli pacjenta i pacjenta w roli terapeuty. Dla dziecka to doskonała okazja, by ćwiczyć naprzemienność wykonywanych czynności oraz zwyczajnie poczuć się osobą mającą moc sprawczą. Dla terapeuty to z kolei doskonała okazja, by sprawdzić na sobie trudność różnych zadań.

Jest to też po prostu okazja do dobrej zabawy i umocnienia relacji między dzieckiem a terapeutą.